Historia

               Trudno ustalić dokładnie pierwotne źródło praw Murphy'ego. Od 1947 do 1949 w amerykańskiej bazie Muroc Field (potem przemianowanej na Edwards Air Force Base) prowadzono projekt MX981, polegający na testowaniu ludzkiej odporności na przeciążenia podczas hamowania. W testach używano rakietowych sań, zainstalowanych na szynach z hydraulicznymi hamulcami.

Początkowe testy przeprowadzane były z użyciem manekinów, potem szympansów i ludzi. Testy przeprowadzał kapitan John Paul Stapp. Podczas testów powstała wątpliwość, dotycząca dokładności aparatury, mierzącej działające przyspieszenia.

Edward Murphy zaproponował elektroniczne mierniki odkształcenia, przyłączone do pasów, którymi badany był przymocowany. Asystent Murphy'ego podłączył przewody i rozpoczęto kolejny raz eksperyment, z użyciem szympansa. Sensory pokazały zerowy odczyt. Stało się oczywiste, że źle je zainstalowano, zamieniając kierunek w jakim zostały włączone do obwodu.

Według innego inżyniera, George'a Nicholsa, to właśnie wtedy sfrustrowany Murphy powiedział o swoim asystencie "Jeśli ten facet ma jakąkolwiek możliwość zrobienia błędu, zrobi go". Nichols twierdzi, że nazwa "prawo Murphy'ego" pochodzi od niego, padła w rozmowie między członkami zespołu i miała być rewanżem za domniemaną arogancję Murphy'ego. Inni, wliczając syna Murphy'ego Roberta, twierdzą, że Nichols nie ma racji, a słynne zdanie na temat błędu pochodziło od kogo innego. Murphy miał tylko powiedzieć "Jeśli jest więcej niż jeden sposób wykonania pracy, i jeden z nich skutkuje katastrofą, to ktoś to w ten sposób zrobi".

Tak czy inaczej, prawa Murphy'ego zostały ujawnione opinii publicznej na konferencji prasowej, podczas której Stapp był pytany, jak to się stało, że nikt nie został ranny przy testowaniu rakietowych sań. Odpowiedział wówczas, że wzięto pod rozwagę prawa Murphy'ego, opisał je i stwierdził, że ogólnie oznaczały branie pod uwagę przed rozpoczęciem testów wszystkich możliwych scenariuszy rozwoju wypadków.

Przykłady  OGóLNE PRAWA MURPY'ego

• Jeżeli coś może się nie udać - nie uda się na pewno.

• Nie uda się nawet wtedy, gdy jednak nie powinno się nie udać.

• Wszystko wali się naraz.

• Nigdy nie kłóć się z głupcem - ludzie mogą nie dostrzec różnicy.

• Jeżeli myślisz, że idzie dobrze - na pewno nie wiesz wszystkiego.

• Trudne problemy zostawione same sobie staną się jeszcze trudniejsze.

• Jeżeli udoskonalasz coś dostatecznie długo - na pewno to zepsujesz.

• Druga kolejka jest zawsze szybsza.

• Wszystko co dobre jest nielegalne, niemoralne albo powoduje tycie.

• Niemożliwe jest zbudowanie niezawodnego urządzenia - głupcy są zbyt pomysłowi.

• Światełko w tunelu - to reflektory nadjeżdżającego pociągu.

• To, czego szukasz, znajdziesz zawsze w ostatnim z przeszukiwanych miejsc.

• Wniosek to punkt, w którym nie masz już siły dalej myśleć.

• Złota zasada Murphy'ego: Zasady określa ten, kto ma złoto.

• Zasada Robertsona: Dyplomata to ktoś, kto mówi ci, abyś poszedł do diabła, a ty cieszysz się na podróż.

• Prawo Gumpersona: Prawdopodobieństwo każdego zdarzenia jest odwrotnie proporcjonalne do stopnia, w jakim jest ono pożądane.

• Prawo Wylera: Nie ma rzeczy niemożliwych dla kogoś, kto nie musi ich zrobić sam.

• Prawo Balaniego: Jak długo trwa minuta, zależy od tego, po której stronie drzwi toalety się znajdujesz.

• Prawo Liebermana: Aby oszacować czas potrzebny na wykonanie jakiegoś zadania należy przewidywany czas pomnożyć razy dwa i przyjąć jednostkę o rząd wyższą.

• Prawo Greena: Wszystko jest możliwe pod warunkiem, że nie wiesz o czym mówisz.

• Maksyma Manly'ego: Logika jest absolutnie pewną metodą dochodzenia do niepewnych wniosków.

• Prawo Sattingera: Każde urządzenie będzie działać lepiej, jeżeli włożysz wtyczkę do gniazdka.

• Prawo Fetta: Nigdy nie powtarzaj udanego doświadczenia.

• Zasada Tsara: Przy dziesięciu priorytetowych sprawach, któraś na pewno będzie wykonana jako pierwsza.

• Dylemat Główny: Optymista wierzy, że żyjemy w najlepszym ze światów. Pesymista obawia się, że może to być prawdą.

• Pesymista to dobrze poinformowany optymista.

• Prawo Corco'a Drogovy'ego: Po drugim pasie jedzie się zawsze szybciej.

• Prawo Pogorzelskiego: Kiedy na wąskiej drodze jesteś tylko Ty (samochodem), drugi samochód (jadący z naprzeciwka) i pieszy lub rowerzysta (pomiędzy wami), zawsze miniecie się wszyscy jednocześnie w jednym miejscu.

• Matematyczny dowód Prawa Murphy'ego: Prawidłowa formuła matematyczna Prawa Murphy'ego w dziedzinie komputerowego przetwarzania danych ma postać: 1+1=2 gdzie "=" jest symbolem oznaczającym "niekiedy, jeśli w ogóle".

• Prawo nadmiaru: Po złożeniu każdej remontowanej maszyny pozostaje zawsze kilka zbędnych części.

• Prawo montażu: Nigdy nic do niczego nie pasuje.

W Wielkiej Brytanii ukazała się książka Richarda Robinsona pod znamiennym tytułem: „Dlaczego kromka chleba zawsze spada masłem do dołu. Nauka o prawach Murphy'ego". Prawa Murphy'ego ukazują nie tylko naszą niedoskonałość, ale i obrzydliwą złośliwość rzeczy martwych, niehumanitarny stosunek zwierząt do ludzi oraz utrudniającą życie naturę bliźnich. Czy jest coś, co pozwala nam wyjaśnić niezwykłą popularność praw Murphy'ego? Zdaniem Robinsona, nasz umysł jest nadal umysłem człowieka jaskiniowego, a jego ewolucja w żaden sposób nie mogła nadążyć za naszą zdolnością tworzenia nazbyt skomplikowanego sztucznego środowiska. Prawa Murphy'ego doskonale opisują problemy miliardów ludzi w cybernetycznym świecie.

MASŁEM W DÓŁ

Złośliwość przedmiotów martwych jest tematem wielu celnych powiedzonek sformułowanych w stylu szczególnych "praw przyrody" - praw Murphy'ego 

[1].Jedno z powszechniej znanych wyraża przekonanie, że spadające kanapki zawsze lądują masłem do podłogi. Problem ten był, oczywiście, przedmiotem analiz, a nawet został uogólniony na "dowolny wszechświat"

    [2]. Doświadczenia przeprowadzone w rozmaitych warunkach oraz obliczenia pozwalają zweryfikować pogląd o złośliwości kanapki jako zbyt pesymistyczny.

Na sposób upadku kanapki ma wpływ bardzo wiele czynników: jej kształt, masa, moment bezwładności, własności sprężyste, sposób odkładania, stan powierzchni stołu i jego wysokość. Niektóre z nich trudno kontrolować, więc aby poprawić nieco powtarzalność wyników, do eksperymentów dobrze jest użyć kromek o regularnym kształcie, na przykład z pumpernikla.

Podstawowe cechy zachowania się spadającej kanapki można poznać dzięki symulacji numerycznej. Ponieważ niektóre z wymienionych czynników są trudne do ujęcia w rachunkach, przyjmiemy tu uproszczony model kanapki w kształcie cienkiego, sztywnego prostopadłościanu, z wyróżnioną ("posmarowaną") górną ścianą. Uściślimy też warunki, w jakich dochodzi do upadku kanapki.

• PRZYPADEK 1

Kładziemy nieostrożnie kanapkę na stole, poziomo, i tak, że jej środek ciężkości wystaje poza jego krawędź. Zakładamy przy tym, że robimy to bardzo powoli (jak zwykle zamyśleni lub zaczytani).

• PRZYPADEK 2

Trącamy z rozmachem kanapkę leżącą na stole, tak że zaczyna sunąć po powierzchni w kierunku prostopadłym do krawędzi (rzut poziomy kanapką).

Ograniczymy się do przypadków, w których krótsza krawędź podstawy jest zawsze równoległa do krawędzi stołu. Warunki początkowe określone są odległością D środka ciężkości od krawędzi (w przypadku 1) lub prędkością początkową środka V0 w momencie mijania krawędzi (w przypadku 2).

Przyjmiemy parametry kanapki przygotowanej w pumpernikla: szerokość 8 cm , długość 11,5 cm , grubość 0,6 cm , masa 40 g . Współczynnik tarcia o stół f można wziąć z przedziału od 0,5 (gładki blat) do 1,3 (lniany obrus). Wybierzmy typową wysokość stołu 80 cm .

W ruchu kromki powoli odkładanej (przypadek 1) można wyróżnić następujące etapy:

- obrót wokół krawędzi stołu,

- zsuwanie się połączone z obrotem w stałym kontakcie z krawędzią, która pełni rolę chwilowej osi obrotu,

- lot swobodny (opór powietrza pomijamy) z jednostajnym obrotem.

Podczas spadku kanapki strącanej (przypadek 2) pierwszy etap nie występuje. Zderzenie z podłogą traktujemy jako doskonale niesprężyste. Kanapka upadnie więc na podłogę stroną posmarowaną, gdy zdąży przyjąć położenie określone kątem większym niż /2, ale nie przekraczającym 3 /2. (Ogólnie - gdy kąt upadku pochodzi z przedziałów ((2n + 1) /2, (2n + 3) /2), n = 1, 2,... Kąt mierzymy względem płaszczyzny stołu. Jego wartości przyjmowane podczas spadku rozpoczynającego się od pozycji poziomej definiujemy jako dodatnie).

Z obliczeń (a także obserwacji) wynikają następujące prawidłowości.

**W PRZYPADKU 1**

•  kanapka upada masłem na dół przy dostatecznie małych lub dostatecznie dużych wartościach D, a masłem do góry - przy wartościach pośrednich,

•  przedział odległości D, przy których kanapka upada masłem do góry, poszerza się przy wzroście tarcia.

Można rozważyć uogólnienie przypadku 1: odkładanie kanapki nie poziomo, lecz ukośnie. Warunki początkowe zadane są wtedy kątem początkowym 0 oraz parametrem D, który określa w tych przypadkach położenie środka ciężkości w chwili, gdy kanapka styka się po raz pierwszy z krawędzią stołu. 

Dwie możliwości - nachylenie pod kątem dodatnim i ujemnym - dają istotne różnice w zachowaniu się kanapki względem wariantu poziomego:

• zadarcie końca kanapki do góry ( 0 < 0) sprzyja jej obrotowi, a więc upadkowi masłem do góry,

• pochylenie końca ku dołowi ( 0 > 0) ogranicza obrót i może doprowadzić do upadku masłem na dół.

**W PRZYPADKU 2**

• istnieje graniczna prędkość, poniżej której kanapka upada masłem na dół. W naszym przypadku wynosi ona około 85 cm/s przy f = 0,5.

•  im większa prędkość, tym krócej kanapka styka się z krawędzią stołu, tym mniej czasu ma na nabranie prędkości kątowej i upada pod tym mniejszym kątem - tyle że daleko.

Prawidłowości te są zilustrowane rysunkami 1-7.

Podsumowanie uzyskanych wyników pozwala wysnuć wniosek, że okazji do wylądowania masłem do góry kanapka ma wiele. Zła opinia o przebiegu tego zjawiska ma swoje uzasadnienie raczej w psychicznym nastawieniu, skłaniającym nas do zwracania większej uwagi na zdarzenia niekorzystne.

ŹRÓDŁO: WIKIPEDIA 

Literatura

[1] A. Bloch, Dlaczego w życiu nic nie może się udać, czyli prawa Murphy'ego, OPTIMA Press, Warszawa 1992.