Leonardo da Vinci i jego kodeks z Leicester

LEONARDO DA VINCI
Właściwie nazywał się Leonardo di ser Piero da Vinci, czyli Leonardo syn ser Piero z miasta Vinci. "Da Vinci" nie było jego nazwiskiem, gdyż wtedy one jeszcze nie istniały; było określeniem miejsca pochodzenia.
Urodził się 15 kwietnia 1452 roku w rodzinie notariusza i chłopki. Z wczesnym okresem życia Leonarda wiąże się wiele niejasności, gdyż zachowało się niewiele informacji na temat jego dzieciństwa i młodości. Nawet w jego życiorysach z XVI w. fakty mieszają się z legendami. Za powstanie wielu legend o życiu Leonarda odpowiedzialny jest Giorgio Vasari, który spisał jego pierwszą biografię, zawierającą wiele przekłamań.
Leonardo nie był wyłącznie malarzem, choć to przysporzyło mu największej popularności. Zajmował się innymi dziedzinami sztuki, takimi jak rzeźba, poezja, muzyka. Poza tym był wynalazcą, odkrywcą, matematykiem. Pasjonował się tez geologią, anatomią człowieka, jak również filozofią.
Często był opisywany jako archetyp "człowieka Renesansu", którego wydawałoby się niespożytej ciekawości dorównywała tylko siła jego kreatywności. Szeroko uważa się go za jednego z największych malarzy wszech czasów i prawdopodobnie najbardziej wszechstronnie utalentowaną osobę w historii.
Da Vinci pracował na największych dworach Europy, m.in. dla rodu Sforzów iMedyceuszy. Doprowadził do znacznego wzrostu poziomu wiedzy o anatomii, budownictwie lądowym i hydrodynamice. Zaznaczył swoją obecność także w dziedzinie architektury, rzeźby, filozofii i pisarstwa, ale te zajęcia odgrywały mniejszą rolę w jego życiu. Do dziś przetrwało 7000 stron jego notatników z rysunkami, szkicami naukowymi i notatkami. Jednym z nich jest Kodeks Leicester.
Leonardo zmarł 2 maja 1519 roku, po ciężkiej chorobie. Został pochowany w kościele Saint Florentin, zgodnie z ostatnią wolą. Zażyczył sobie też, by w pogrzebie uczestniczyło sześćdziesięciu biedaków, z których każdy miał nieść świecę i otrzymać za to zapłatę.
Kościół Saint Florentin został zniszczony jednak w czasie rewolucji francuskiej, a potem zburzony. Podobno kościelny ogrodnik zebrał porozrzucane kości i pochował je w kącie. W 1863 r. poeta i leonardysta Arsene Houssaye przekopał teren dawnej kolegiaty i znalazł kawałki płyty z grobowca z literami: EO...DUS VINC i prawie cały szkielet z czaszką sporych rozmiarów. Uznał, iż są to szczątki Leonarda. Odkryte kości znajdują się obecnie w kaplicy św. Huberta na terenie zamku.

KODEKS LEICESTER
Kodeks jest zbiorem pism, notatek, rysunków, schematów i szkiców stworzonych przez Leonarda w XVI wieku. Leonardo zapisał chaotycznie między 1506 a 1510 zaobserwowanych zjawisk przyrodniczych, szkiców technicznych, wynalazków, własnych domysłów, obmyślanych eksperymentów. Opisują one Ziemię jako żyjący organizm, głównym tematem jest natura wody. Możemy zobaczyć rozważania Leonardo nad światłem, cieniem, odpływami, przypływami, światłem księżyca, pradawnymi i apokaliptycznymi zjawiskami. Kodeks zawiera liczne pomysły renesansowego artysty, jego szkice projektowe, ilustracje związane ze sztuką i nauką. Treść i jego forma jest luźno powiązana ze sobą, bardziej przypomina zapiski z obserwacji Leonarda da Vinci, który przelewał na karty swoje teorie na temat astronomii, właściwości wody, skał i skamieniałości, powietrza i światła.
Kodeks zawiera 18 arkuszy papieru o wysokości około 300 mm i szerokości około 440 mm, które są złożone i tworzą cztery strony. Arkusze były włożone jeden w drugi i związane razem. W ten sposób pierwszy arkusz tworzy pierwszą i ostatnią stronę Kodeksu. Arkusze były używane przez Leonarda jako prywatny notatnik do rozważań na różne tematy, czasem rozsądnie poskładane, czasem chaotyczne notatki, które w dane chwili przyszły mu na myśl. W konsekwencji byłoby trudno złożyć Kodeks w książkę, aczkolwiek odkąd w 1980 roku rozłożono go, jest pokazywany w zbliżonej formie do oryginalnej. Warto dodać, jakkolwiek tematy zgłębiane w Kodeksie Leicester są również w dużym stopniu analizowane i porównywane w innych dziełach Da Vinci.
Ponad pięciowiekowy manuskrypt splecionych ze sobą liter i cyfr niektórym z nas może sprawiać wrażenie pisma hieroglificznego. Zagadkową strukturę, jak się jednak okazało, można odczytać za pomocą lustra;
Kodeks Leicester swoją nazwę zawdzięcza Thomasowi Coke, pierwszemu hrabiemu Leicester, który nabył zapiski w roku 1717.
W roku 1980 Kodeks został zakupiony przez bogatego przemysłowca, kolekcjonera sztuki i filantropa Armanda Hammera z posiadłości Leicester i przemianowany na Kodeks Hammera. W roku 1994 manuskrypt został zakupiony na aukcji przez miliardera Billa Gatesa za kwotę 30.8 milionów dolarów. Kodeks został najdroższą książką w historii Przez rok był wystawiany w różnych miastach świata. W 2004 został wystawiony w Zamku de Chambordi, a w 2005 w Tokio. Jedna ze stron została udostępniona w muzeum w Seattle.
Ten rękopis jest jednym z najistotniejszych napisanych przez Leonarda, który przetrwał do naszych czasów.
Więcej informacji można znaleźć na stronach:
www.odranoel.de (j. niemiecki lub j. angielski)
http://pl.wikipedia.org/wiki/Kodeks_Leicester